Giỗ tổ Hùng Vương - nét đẹp văn hóa Việt

09:43 13/04

Lễ hội Đền Hùng hay còn gọi là lễ Giỗ tổ Hùng Vương là lễ hội nhằm giáo dục truyền thống yêu nước “Uống nước nhớ nguồn”, biết ơn sâu sắc đến các Vua Hùng đã có công dựng nước và các bậc tiền nhân đã kiên cường chống giặc ngoại xâm giữ nước, biết ơn những vị vua đầu tiên của dân tộc.

Trên thế giới, nhiều quốc gia cũng có nghi lễ thờ cúng tổ tiên, thờ nhân vật khai sáng dân tộc. Song, hiếm có dân tộc nào mà người dân sinh sống trên mọi miền Tổ quốc cũng như kiều bào đang làm ăn sinh sống ở nước ngoài cùng hướng về một ngày Quốc tổ, chung một cội rễ như dân tộc Việt Nam.

Lễ hội Đền Hùng được tổ chức hàng năm vào ngày mùng 10 tháng ba âm lịch. Nó được bắt nguồn từ thời đại Hùng Vương dựng nước, là thời kỳ lịch sử có thật trong tiến trình dựng nước và giữ nước hàng mấy nghìn năm của dân tộc Việt nam. Sự ra đời và tồn tại lâu dài của Đền Hùng và lễ hội Đền Hùng cùng với tín ngưỡng Giỗ tổ Hùng Vương là sự khẳng định niềm tin vào truyền thống dựng nước và giữ nước đối với các thế hệ cha ông đi trước đã đổ biết bao công sức và xương máu để dựng nước và giữ nước. Chính từ ý nghĩa tâm linh thiêng liêng ấy mà lễ hội Đền Hùng đã trường tồn với thời gian, trường tồn cùng lịch sử dân tộc trong suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước.

Trong lễ hội Đền Hùng thì Núi Hùng là ngọn núi cao nhất trong ba ngọn núi thuộc thôn Cổ Tích xã Hy Cương, tạo nên vùng đất thiêng “Tam Sơn cấm địa”, “Núi Cấm”, “Núi thiêng”... Đó là nơi người dân nơi đây đã thờ tự theo tín ngưỡng nguyên thủy trong buổi bình minh của lịch sử với tục thờ Thần Núi. Ba ngọn Tổ Sơn ở khu vực Đền Hùng đã được thần thánh hóa thành các vị Thần Núi, sau này còn có tên là “Đột ngột cao sơn” (Núi Nghĩa Lĩnh), “Ất Sơn” (Núi Vặn) và “Viễn Sơn” (Núi Nỏn).

Tuy là tên gọi của các đời sau, nhưng đó là phản xạ của những tên gọi thuộc tín ngưỡng cổ truyền mang tính chất nguyên thủy của thời sơ sử. Thần Núi và tục thờ Thần Núi là lớp văn hóa tín ngưỡng ban đầu trên Núi Hùng (còn gọi là Núi Cả). Đó là một loại hành trình văn hóa tín ngưỡng đầu tiên thờ Thần tự nhiên trong buổi đầu hình thành các tín ngưỡng dân gian của dân tộc Việt Nam.

Vì vậy, trước khi thờ tự các Vua Hùng là những người có công dựng nước, trên núi Nghĩa Lĩnh có đền thờ Trời theo tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước để cầu cho “mưa thuận gió hòa”, hóa giải cầu cho cây cối mùa màng quanh năm xanh tốt bội thu. Vì vậy, ngôi đền Thượng trên núi Nghĩa Lĩnh có tên “Kính Thiên lĩnh điện” (Điện thờ Trời trên núi Nghĩa Lĩnh).

gio to hung vuong net dep van hoa viet
Lễ Giỗ tổ Hùng Vương luôn được tổ chức trang nghiêm, trọng thể, mang tính cộng đồng gắn với các hoạt động hội nhằm tôn vinh di sản “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”.

Cũng như mọi lễ hội khác ở đồng bằng Bắc Bộ, ở lễ hội đền Hùng gồm có 2 phần: Phần lễ và phần hội. Phần tế lễ được cử hành rất trọng thể mang tính quốc lễ. Lễ vật dâng cúng là “lễ tam sinh”, bánh chưng, bánh dày và xôi nhiều màu, nhạc khí là trống đồng cổ. Sau khi một hồi trống đồng vang lên, các vị chức sắc vào tế lễ dưới sự điều khiển của chủ lễ. Tiếp theo đến các cụ bô lão của làng xã sở tại quanh đền Hùng vào tế lễ. Sau cùng là nhân dân và du khách hành hương vào tế lễ trong các đền thờ, tưởng niệm các vua Hùng.

Sau phần lễ là đến phần hội. Ở lễ hội đền Hùng năm nào cũng tổ chức cuộc thi kiệu của các làng xung quanh. Với sự xuất hiện của các đám rước linh đình mà không khí lễ hội trở nên tưng bừng náo nhiệt hơn. Các cỗ kiệu của các làng phải tập trung trước vài ngày thì mới kịp cuộc thi. Để có được đám rước các cỗ kiệu đẹp lộng lẫy phải chuẩn bị rất công phu và chu đáo từ trước. Những khó khăn vất vả của dân làng đã thôi thúc họ vượt qua được để đến với cái linh thiêng cao thượng và hướng về tổ tiên giống nòi. Đó là đời sống tâm linh của dân chúng, được biểu hiện rõ nét qua một hình thức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian cổ truyền mang tính cộng cảm với cộng mệnh sâu sắc. Sinh hoạt văn hóa dân gian này đã thành nhu cầu không thể thiếu được đối với các cộng đồng làng xã cư trú quanh đền Hùng.

Trong hội Đền Hùng còn tiến hành nghi lễ hát thờ (tục gọi là hát Xoan). Đây là một lễ thức rất quan trọng và độc đáo. Dân gian truyền rằng hát Xoan xưa kia gọi là hát Xuân và điệu múa hát Xoan có từ thời Hùng Vương và được lưu truyền rộng rãi trong dân cư của các làng xã quanh vùng. Điệu múa hát Xoan này được nhiều người ưa thích, đặc biệt là bà Lan Xuân, vợ của vua Lý Thần Tông. Bà đã cảm nhận được âm hưởng dân ca đặc biệt và độc đáo của nó, nên bà đã cho sưu tầm và cải biên thành điệu hát thờ tại một số đền, đình làng thờ các vua Hùng.

Với những giá trị độc đáo và riêng biệt, ngày 6-12-2012, tại Paris (Pháp), UNESCO đã chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là di sản đầu tiên của Việt Nam được vinh danh ở loại hình tín ngưỡng. Đây cũng là lần đầu tiên UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Tổ là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Phạm vi công nhận của di sản gồm 109 làng có đình, đền thờ Vua Hùng thuộc thị xã Phú Thọ, TP Việt Trì và các huyện Cẩm Khê, Đoan Hùng, Hạ Hòa, Lâm Thao, Phù Ninh, Tam Nông, Thanh Ba, Thanh Sơn, Thanh Thủy, Yên Lập (tỉnh Phú Thọ).

Với những giá trị độc đáo và riêng biệt, ngày 6-12-2012, tại Paris (Pháp), UNESCO đã chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là di sản đầu tiên của Việt Nam được vinh danh ở loại hình tín ngưỡng. Đây cũng là lần đầu tiên UNESCO công nhận tín ngưỡng thờ Tổ là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Phạm vi công nhận của di sản gồm 109 làng có đình, đền thờ Vua Hùng thuộc thị xã Phú Thọ, TP Việt Trì và các huyện Cẩm Khê, Đoan Hùng, Hạ Hòa, Lâm Thao, Phù Ninh, Tam Nông, Thanh Ba, Thanh Sơn, Thanh Thủy, Yên Lập (tỉnh Phú Thọ).

Ngoài ra, ở đền Hạ có hát ca trù (gọi là hát nhà tơ, hát ả đào). Đây cũng là loại hát thờ trước cửa đình, mừng dâng thành trong dịp hội làng, do phường hát Do Nghĩa trình diễn. Ngoài sân đền Hạ, ở nơi thoáng đãng có đu tiên. Mỗi bàn đu có hai cô tiên (cô gái Mường trẻ mặc đẹp) ngồi. Đu quay được là do các cô luân phiên lấy chân đạp đất. Đu tiên là trò chơi đẹp mắt, nhịp nhàng của phụ nữ. Xung quanh khu vực dưới chân núi Hùng là các trò diễn và trò chơi dân gian cổ truyền, diễn ra rất sôi động, được nhiều người tham dự như trò chơi ném còn, chơi đu, đấu vật, chọi gà...

Giỗ tổ Hùng Vương từ bao đời nay là biểu tượng đã ăn sâu vào tâm khảm thiêng liêng của mỗi người dân đất Việt; là điểm hội tụ tâm linh, hội tụ bản sắc văn hóa và tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

Từ yếu tố tâm linh và sức sống mãnh liệt đó, trong thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã cố gắng để bảo vệ di sản quý báu này. Theo đại diện Khu di tích lịch sử đền Hùng, hàng năm, tỉnh thường xuyên kiểm kê khoa học tín ngưỡng thờ Hùng Vương của người Việt ở Phú Thọ; mở rộng địa bàn kiểm kê khoa học về tín ngưỡng thờ các vua Hùng với các di tích trên địa bàn cả nước và một số di tích trọng điểm thờ vua Hùng ở nước ngoài; sưu tầm, nghiên cứu các nghi thức, trò diễn liên quan đến tín ngưỡng thờ Hùng Vương của người Việt ở Phú Thọ ở các làng quê trên địa bàn; sưu tập, phân loại, dịch ra chữ quốc ngữ các ngọc phả, văn bia, thần tích, sắc phong liên quan đến tín ngưỡng thờ Hùng Vương; bảo tồn, tôn tạo những di sản vật thể ở đền thờ vua Hùng ở các làng thuộc tỉnh Phú Thọ; hỗ trợ cộng đồng tổ chức các nhóm truyền dạy, nghi lễ, trò diễn, các thực hành xã hội của tín ngưỡng thờ Hùng Vương của người Việt ở Phú Thọ.

Không chỉ người Việt chúng ta tự hào về lễ hội Đền Hùng mà tìm vào những dòng lưu bút của các đoàn đại biểu quốc tế và bạn bè khắp năm châu bốn biển từng đến thăm viếng Đền Hùng, chúng ta thật sự xúc động khi được biết Đền Hùng và các di tích trên Nghĩa Lĩnh đã làm cho bạn bè quốc tế vị nể ý thức cội nguồn dân tộc của chúng ta.

Theo Pháp luật & Xã hội

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Đang phát: Tiếp sóng thời sự VTV
Thời sự Hưng Yên thứ 2 ngày 22/04/2019
Thời sự Hưng Yên Chủ nhật ngày 21/04/2019
Thời sự Hưng Yên thứ 7 ngày 20/04/2019
Trái trang 1 - Chi tiếtTrái trang 1 - Chi tiết

CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH 23/04/2019

05:30 Thể dục buổi sáng
05:45 Phim tài liệu: Người truyền cảm hứng cho cộng đồng
06:00 Thời sự Hưng Yên
06:25 Bản tin y tế
06:30 Thời sự đồng bằng sông Hồng
06:55 Phổ biến pháp luật
07:00 Phim truyện: Ánh dương tình yêu, tập 41, 42
08:30 5 plus: Nhẫn quý em ở đâu
08:50 Tinh hoa Phố Hiến
09:00 Khách mời văn nghệ sỹ:
09:50 Câu chuyện y tế
10:00 Dân ca: Hoa thơm bướm lượn
10:30 Góc cuộc sống: Người gọi hồn quạt cổ
10:45 Chuyên đề xây dựng Đảng
10:50 An ninh Hưng Yên
11:00 Thời sự đồng bằng sông Hồng
11:20 Cùng suy ngẫm: Đừng ham cái lợi trước mắt
11:30 Bản tin trưa
11:50 Điểm báo
12:00 Phim truyện: Đặc vụ ở Ma Cao - Tập 15
12:45 Thế giới động vật: Những loài động vật nguy hiểm nhất hành tinh - Châu Á- Phần 1
13:10 Ca nhạc: Lời Bác dặn trước lúc đi xa
13:25 Du lịch qua màn ảnh nhỏ: Ký sự hoả xa, tập 23
13:40 Phim tài liệu: Những thanh niên làng Nam O
14:15 Tinh hoa Phố Hiến
14:30 Ca nhạc: Bức tranh quê
15:00 Sân khấu: Biển và bờ
16:40 Chuyện thật như đùa: Trung bình
16:50 An ninh Hưng Yên
17:00 Chương trình Ếch xanh kể chuyện
17:10 Chương trình thiếu nhi: Mẹo vặt
17:20 Chuyện thật như đùa: Kẻ hư đốn
17:30 Phim truyện: Tìm lại cuộc đời - Tập 20
18:20 Box nhộn
18:30 Dân ca: Khúc hát đêm trăng
18:50 Bản tin quốc tế
18:55 Thông tin sức khỏe
19:00 Tiếp sóng thời sự VTV
19:45 Thời sự Hưng Yên + Dự báo thời tiết
20:10 Bảo hiểm xã hội với mọi người: Phỏng vấn Giám đốc BHXH tỉnh về việc triển khai thực hiện những chính sách mới về BHXH
20:15 Đoàn thanh niên: Gặp gỡ chàng trai bỏ ngang đại học để theo đuổi đam mê
20:30 Phim truyện: Định mệnh hạnh phúc, tập 88, 89
22:00 Thời sự đồng bằng sông Hồng
22:20 Phim tài liệu: Ông Phúc
22:40 Tinh hoa Phố Hiến
23:00 Thời sự Hưng Yên
23:20 Bản tin quốc tế
Trái trang 2 - Chi tiết
Trái trang 3 - Chi tiếtTrái trang 3 - Chi tiếtTrái trang 3 - Chi tiết